Γιατί τα κράτη χρειάζεται να δανείζονται;

Τα κράτη δανείζονται κυρίως εκδίδοντας ομόλογα. Δηλαδή, κάποια «κουπόνια» που μπορεί να αγοράσει καθένας σε προκαθορισμένη τιμή κι έχουν προκαθορισμένη διάρκεια (σε έτη). Όταν περάσει το διάστημα αυτό, ο κάτοχός τους μπορεί να τα εξαργυρώσει, εισπράττοντας ταυτόχρονα κι έναν (προκαθορισμένο) τόκο.

Αλλά, γιατί τα κράτη έχουν την ανάγκη να δανείζονται έντοκα, αφού εισπράττουν φόρους;

Η ιδέα των ομολόγων εμφανίστηκε στην Ιταλική Αναγέννηση. Τα πολυάριθμα βασίλεια της βόρειας Ιταλίας βρίσκονταν σε συνεχή πόλεμο μεταξύ τους. Κι αυτό είχε δημιουργήσει τεράστια χρέη, τα οποία θα ήταν αδύνατο να πληρωθούν, όσο κι αν αυξανόταν η φορολογία. Η κυβέρνηση της Φλωρεντίας σκέφτηκε το εξής τέχνασμα: Εξέδωσε ομόλογα, τα οποία κάθε πολίτης ήταν υποχρεωμένος να αγοράσει. Έτσι, ουσιαστικά πήρε αναγκαστικό δάνειο από τους πολίτες της. Με αυτό κατάφερε να χρηματοδοτήσει τους πολέμους με τα γειτονικά βασίλεια.

Οι πολίτες λάμβαναν τόκο από τα ομόλογα που αγόρασαν. Όμως, για να αποπληρώσει το κράτος τα ομόλογα και τους τόκους έπρεπε να εκδώσει κι άλλα ομόλογα! Δεν έβλεπαν ότι αυτή η πρακτική είναι αδιέξοδη; Το έβλεπαν. Η ιδέα ήταν ότι η κατάκτηση εδαφών και λαφύρων από έναν κερδοφόρο πόλεμο θα απέφερε κέρδη μεγαλύτερα από τα έξοδα για τη διεξαγωγή του. Τις περισσότερες φορές, όμως, αυτό δε συνέβη. Και το χειρότερο: Η συνεχής έκδοση ομολόγων έριξε γρήγορα την αξία τους, με αποτέλεσμα οι κάτοχοί τους να τα πωλούν όσο όσο όταν χρειάζονταν μετρητά.

Σταδιακά, τα περισσότερα κράτη μπήκαν στο φαύλο κύκλο του δανεισμό μέσω έντοκων ομολόγων. Έτσι, σήμερα εξακολουθούμε να ξεχρεώνουμε τους πολέμους του παρελθόντος και να χρεώνουμε τις επόμενες γενιές.

Μπορεί να υπάρξει τέλος σε αυτήν την κατάσταση; Θα μπορούσαν π.χ. τα κράτη να συμψηφίσουν ή να σβήσουν τα χρέη του ενός προς το άλλο; Θα μπορούσαν, αλλά αυτό δε θα είχε ουσιαστικό αποτέλεσμα, αφού η μεγάλη πλειοψηφία των ομολόγων κατέχεται από ιδιώτες κι όχι από κράτη.

Κανένα κράτος δεν έχει τα χρήματα για να εξαγοράσει με μιας τα ομόλογα που έχει εκδώσει. Για να το κάνει, θα έπρεπε να κυκλοφορήσει τεράστιες ποσότητες χρήματος που θα προκαλούσαν καταστροφικό πληθωρισμό. Άλλη επιλογή θα ήταν η με νόμο διαγραφή ή μείωση της αξίας των ομολόγων. Κάτι τέτοιο, όμως, θα ήταν ουσιαστικά κλοπή από τους ομολογιούχους και θα αφαιρούσε από την κοινωνία τόσο μεγάλα ποσά που θα προκαλούσε οικονομική κατάρρευση.

Κάποτε, η κατάκτηση άλλων πλανητών ίσως να φέρει τελικά τον πλούτο που δεν έφεραν οι πόλεμοι της Αναγέννησης και να ξεχρεώσει τα κράτη ;)))

Ως τότε, μπορείτε να διασκεδάσετε παρακολουθώντας τα χρέη των χωρών να τρέχουν σε πραγματικό χρόνο στην οθόνη σας: http://www.nationaldebtclocks.org/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.